Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu

Ar y dudalen hon mae gwybodaeth am Gomisiynwyr yr Heddlu a Throseddu, gan gynnwys:
  • Beth maen nhw'n gwneud?
  • Ble maen nhw'n cael eu hethol?
  • Sut maen nhw'n cael eu hethol?
  • Pryd maen nhw'n cael eu hethol?

Beth mae Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu yn gwneud?

Mae Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu yn rôl newydd ddaeth yn lle eich awdurdod heddlu lleol yn 2012.

Mae'r Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu yn gyfrifol am sicrhau bod y Prif Gwnstabl a'r heddlu yn bodloni gofynion y cyhoedd.

Mae Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu yn goruchwylio sut mae'r heddlu'n mynd i'r afael â throsedd yn eu hardal a sicrhau bod yr heddlu yn darparu gwasanaeth da.

Mae rôl Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu yn cynnwys:

  • cyfarfod yn rheolaid â'r cyhoedd i wrando ar eu barn am heddlua
  • creu cynllun heddlu a throseddu sy'n gosod blaenoriaethau heddlua lleol
  • penderfynnu sut fydd y gyllideb yn cael ei gwario
  • penodi Prof Gwnstabliaid a'u diswyddo os oes gofyn

Darganfod mwy am rôl Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu


Ble caiff Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu eu hethol? 

Mae etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu yn cael eu cynal mewn 41 llu heddlu yng Nghymru a Lloegr (ag eithrio Llundain). Mae gan bob ardal un Comisiynydd yr Heddlu a Throseddu.


Sut mae'n nhw'n cael eu hethol?

Wrth bleidleisio yn etholiadau Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu rydych yn defnyddio'r system pleidlais ychwanegol.
Os mai dim ond dau ymgeisydd sy'n sefyll yn eich ardal, byddwch yn defnyddio'r system cyntaf i'r felin.


Pryd mae'n nhw'n cael eu hethol? 

Bydd Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu a etholwyd ym mis Tachwedd 2012 yn weithredol am dair blynedd a hanner.

Bydd yr etholiadau nesaf yn cael eu cynnal ar 5 Mai 2016.


Pwy sy'n gymwys i bleidleisio?

I bleidleisio mewn etholiad Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu, mae'n rhaid fod person wedi'u cofrestru i bleidleisio, a:

  • yn 18 oed neu'n hŷn ar ddiwrnod y pleidleisio
  • Yn ddinesydd Prydeinig, dinesydd cymwys y Gymanwlad neu'n ddinesydd yr Undeb Ewropeaidd
  • Preswylydd yn y DU
  • Ddim yn destun unrhyw anghymhwysedd cyfreithiol i bleidleisio

Ni all y canlynol bleidleisio mewn etholiad Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu:

  • Unrhyw un heblaw dinaysddion Prydeinig, cymwys y Gymanwlad neu'r Undeb Ewropeaidd
  • Person euogfarnedig sydd yn y ddalfa o ganlyniad i'w dedfryd, ag eithrio dirmyg llys (ond gall carcharorion ar remand, carcharorion nad ydynt wedi'u cael yn euog a charcharorion dinesg bleidleisio os ydynt ar y gofrestr etholiadol)
  • Unrhyw un sydd wedi'u cael yn euog o fewn y pum mlynedd blaenorol o arferion llwgr neu anghyrfreithlon mewn perthynas ag etholiad

Darganfod mwy o wybodaeth o ran pwy sy'n gymwys i bleidleisio